Ενεργό ερευνητικό πρωτόκολλο Για συμμετοχή πατήστε εδώ

Για ραντεβού καλέστε στο 211 210 2001
info@maxoura.gr Για ραντεβού καλέστε στο 211 210 2001

Παγκόμσιος επιπολασμός άνοιας από το 1985 έως το 2020

Η άνοια αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα δημόσιας υγείας της εποχής μας. Δεν αφορά μόνο τη μνήμη, όπως συχνά πιστεύεται, αλλά μπορεί να επηρεάσει τη σκέψη, τη γλώσσα, την κρίση, τη συμπεριφορά, την καθημερινή λειτουργικότητα και, τελικά, την αυτονομία του ατόμου.

Στην πραγματικότητα, η άνοια δεν είναι μία ενιαία νόσος. Είναι ένας γενικός όρος που περιλαμβάνει διαφορετικές κλινικές καταστάσεις και διαφορετικές παθολογικές διεργασίες. Η νόσος Alzheimer είναι η συχνότερη μορφή άνοιας, ενώ σημαντικό ποσοστό αφορά την αγγειακή άνοια. Οι συγγραφείς της μελέτης αναφέρουν ότι η νόσος Alzheimer αντιστοιχεί περίπου στο 60% των περιπτώσεων άνοιας, ενώ η αγγειακή άνοια περίπου στο 20%. Παράλληλα, τονίζουν ότι στην πράξη η διάκριση ανάμεσα στις δύο μορφές δεν είναι πάντα εύκολη, επειδή μπορεί να υπάρχει αλληλοεπικάλυψη στα συμπτώματα, στους μηχανισμούς και στους παράγοντες κινδύνου.

Τι εξέτασε η μελέτη

Η συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση των Cao και συνεργατών είχε ως στόχο να εκτιμήσει τον επιπολασμό της άνοιας παγκοσμίως. Δηλαδή, οι ερευνητές προσπάθησαν να απαντήσουν στο ερώτημα: πόσο συχνά εμφανίζεται η άνοια στον γενικό πληθυσμό;

Για να το κάνουν αυτό, αναζήτησαν μελέτες στις βάσεις PubMed και EMBASE, οι οποίες είχαν δημοσιευθεί από τον Ιανουάριο του 1985 έως τον Αύγουστο του 2019. Η ανάλυση οργανώθηκε με βάση τρεις βασικούς παράγοντες: γεωγραφική περιοχή, ηλικία και φύλο.

Συνολικά, συμπεριλήφθηκαν 47 πληθυσμιακές μελέτες, δηλαδή μελέτες που βασίζονταν σε δείγματα από την κοινότητα και όχι αποκλειστικά σε άτομα που βρίσκονταν σε ιδρύματα ή νοσοκομεία. Αυτό έχει σημασία, γιατί τα άτομα που ζουν σε δομές φροντίδας συχνά παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά άνοιας και θα μπορούσαν να αλλοιώσουν την εκτίμηση για τον γενικό πληθυσμό.

Πόσο συχνή είναι η άνοια;

Στα άτομα ηλικίας 50 ετών και άνω που ζούσαν στην κοινότητα, ο συνολικός επιπολασμός της άνοιας υπολογίστηκε σε 697 περιπτώσεις ανά 10.000 άτομα. Αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 7%.

Για τη νόσο Alzheimer, ο επιπολασμός ήταν 324 περιπτώσεις ανά 10.000 άτομα, δηλαδή περίπου 3,2%. Για την αγγειακή άνοια, ήταν 116 περιπτώσεις ανά 10.000 άτομα, δηλαδή περίπου 1,2%.

Αυτοί οι αριθμοί δεν πρέπει να διαβαστούν μηχανικά. Δεν σημαίνουν ότι κάθε άνθρωπος έχει τον ίδιο κίνδυνο. Ο κίνδυνος επηρεάζεται έντονα από την ηλικία, αλλά και από βιολογικούς, αγγειακούς, περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς παράγοντες.

Η ηλικία είναι ο ισχυρότερος παράγοντας

Το πιο σταθερό εύρημα της μελέτης είναι ότι ο επιπολασμός της άνοιας αυξάνεται απότομα με την ηλικία.

Συνολικός επιπολασμός άνοιας σε ηλικίες 50 ετών και άνω που ζούσαν στην κοινότητα697 ανά 10.000 άτομα, δηλαδή περίπου 7%.
Νόσος Alzheimer324 ανά 10.000 άτομα, δηλαδή περίπου 3,2%.
Αγγειακή άνοια116 ανά 10.000 άτομα, δηλαδή περίπου 1,2%

Στην ηλικιακή ομάδα 50 έως 59 ετών, η άνοια εμφανιζόταν σε 27 ανά 10.000 άτομα. Στα 70 έως 79 έτη, ο αριθμός αυξανόταν σε 514 ανά 10.000. Στα 80 έως 89 έτη, έφτανε τις 1.510 περιπτώσεις ανά 10.000, ενώ στα άτομα άνω των 100 ετών έφτανε τις 6.592 περιπτώσεις ανά 10.000. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με άνοια περίπου διπλασιάζεται κάθε πέντε χρόνια ηλικίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η άνοια είναι «φυσιολογικό» μέρος της γήρανσης. Σημαίνει ότι η γήρανση αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισής της. Η φυσιολογική γήρανση μπορεί να συνοδεύεται από πιο αργή επεξεργασία πληροφοριών ή περιστασιακές δυσκολίες μνήμης. Η άνοια, όμως, αφορά πιο εκτεταμένη και λειτουργικά σημαντική έκπτωση, η οποία επηρεάζει την καθημερινή ζωή.

Υπάρχουν διαφορές ανάμεσα σε γυναίκες και άνδρες;

Η μελέτη έδειξε ότι συνολικά ο επιπολασμός της άνοιας ήταν υψηλότερος στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες. Η διαφορά ήταν πιο εμφανής στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες, ιδιαίτερα από τα 80 έτη και μετά.

Για τη νόσο Alzheimer, οι γυναίκες παρουσίαζαν υψηλότερα ποσοστά στις περισσότερες ηλικιακές ομάδες. Αντίθετα, στην αγγειακή άνοια δεν φάνηκε τόσο καθαρή υπεροχή του ενός φύλου. Στην ηλικιακή ομάδα 60 έως 69 ετών, η νόσος Alzheimer ήταν συχνότερη στις γυναίκες, ενώ η αγγειακή άνοια εμφανιζόταν συχνότερα στους άνδρες, αν και αυτές οι διαφορές δεν ήταν όλες στατιστικά σημαντικές.

Διαφορές φύλουΣυνολικά, ο επιπολασμός ήταν υψηλότερος στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες. Η διαφορά ήταν πιο εμφανής στις ηλικίες 80–89 και 90–99 ετών.
Alzheimer και φύλοΗ νόσος Alzheimer εμφάνιζε υψηλότερο επιπολασμό στις γυναίκες στις περισσότερες ηλικιακές ομάδες. Στην ομάδα 60–69 ετών, ο επιπολασμός ήταν 108 ανά 10.000 στις γυναίκες έναντι 56 ανά 10.000 στους άνδρες
Αγγειακή άνοια και φύλοΔεν παρατηρήθηκε σαφής υπεροχή ενός φύλου στην αγγειακή άνοια. Στην ομάδα 60–69 ετών, ήταν υψηλότερη στους άνδρες, 56 ανά 10.000, έναντι 32 ανά 10.000 στις γυναίκες, χωρίς όμως στατιστικά ισχυρό συμπέρασμα.

Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι οι διαφορές ανά φύλο μπορεί να σχετίζονται με πολλούς παράγοντες, όπως το προσδόκιμο ζωής, η επιβίωση μετά τη διάγνωση, οι αγγειακοί παράγοντες κινδύνου, αλλά και διαγνωστικές ασάφειες, ειδικά στην αγγειακή άνοια.

Υπάρχουν γεωγραφικές διαφορές;

Η ανάλυση έδειξε υψηλότερο επιπολασμό στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική σε σχέση με την Ασία, την Αφρική και τη Νότια Αμερική. Συγκεκριμένα, οι ερευνητές ανέφεραν 1.123 περιπτώσεις ανά 10.000 άτομα στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, 648 στη Νότια Αμερική, 523 στην Ασία και 275 στην Αφρική. Ωστόσο, αυτές οι διαφορές δεν ήταν όλες στατιστικά σημαντικές.

Γεωγραφικές διαφορέςΟ επιπολασμός ήταν υψηλότερος σε Ευρώπη/Βόρεια Αμερική, 1.123 ανά 10.000, σε σχέση με τη Νότια Αμερική, 648 ανά 10.000, την Ασία, 523 ανά 10.000, και την Αφρική, 275 ανά 10.000. Οι διαφορές αυτές δεν ήταν όλες στατιστικά σημαντικές.
Ευρώπη/Βόρεια Αμερική και φύλοΣτην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, οι γυναίκες εμφάνισαν σημαντικά υψηλότερο επιπολασμό άνοιας σε σχέση με τους άνδρες, 1.238 έναντι 878 ανά 10.000 άτομα.

Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Χαμηλότερα καταγεγραμμένα ποσοστά δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι η άνοια είναι πράγματι λιγότερο συχνή σε μια περιοχή. Μπορεί να σημαίνουν ότι υπάρχουν λιγότερες διαθέσιμες μελέτες, διαφορετικά διαγνωστικά εργαλεία, διαφορετική πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας ή πολιτισμικοί και γλωσσικοί παράγοντες που επηρεάζουν την αναγνώριση των συμπτωμάτων.

Οι ίδιοι οι συγγραφείς τονίζουν ότι η εκτίμηση του πραγματικού επιπολασμού επηρεάζεται από τη χρήση διαφορετικών εργαλείων ελέγχου, τις γλωσσικές και πολιτισμικές διαφορές, αλλά και το μορφωτικό επίπεδο των πληθυσμών που μελετώνται.

Γιατί έχει σημασία η σωστή εκτίμηση της άνοιας;

Η άνοια δεν επηρεάζει μόνο το άτομο που νοσεί. Επηρεάζει την οικογένεια, τους φροντιστές, τα συστήματα υγείας και την κοινωνία συνολικά. Σύμφωνα με το άρθρο, μέχρι το 2018 ο αριθμός των ανθρώπων που ζούσαν με άνοια παγκοσμίως είχε εκτιμηθεί περίπου στα 50 εκατομμύρια, ενώ προβλεπόταν ότι θα τριπλασιαστεί έως το 2050.

Η σωστή καταγραφή της συχνότητας της άνοιας είναι απαραίτητη για τον σχεδιασμό υπηρεσιών πρόληψης, διάγνωσης, φροντίδας και αποκατάστασης. Όσο αυξάνεται ο ηλικιωμένος πληθυσμός, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για έγκαιρη ανίχνευση, οργανωμένη νευροψυχολογική αξιολόγηση, υποστήριξη των φροντιστών και παρεμβάσεις που διατηρούν όσο γίνεται περισσότερο τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής.

Τι πρέπει να κρατήσουμε

Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι σαφές: η άνοια γίνεται πολύ συχνότερη όσο αυξάνεται η ηλικία. Δεν αφορά όμως μόνο τη βιολογία της γήρανσης. Η καταγραφή της επηρεάζεται από το φύλο, τη γεωγραφική περιοχή, τα διαγνωστικά κριτήρια, τα εργαλεία αξιολόγησης και την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.

Οι συγγραφείς καταλήγουν ότι χρειάζονται περισσότερες επιδημιολογικές μελέτες με κοινά, τυποποιημένα διαγνωστικά κριτήρια και συγκρίσιμα εργαλεία ελέγχου, ώστε να μπορούμε να εκτιμήσουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια τη συχνότητα της άνοιας σε διαφορετικούς πληθυσμούς.

Η άνοια, επομένως, δεν είναι απλώς ένα ατομικό ιατρικό πρόβλημα. Είναι ένα ζήτημα δημόσιας υγείας που απαιτεί επιστημονική ακρίβεια, έγκαιρη αναγνώριση και ουσιαστική υποστήριξη των ανθρώπων που ζουν με νοητικές δυσκολίες και των οικογενειών τους.


Πηγή

Cao, Q., Tan, C. C., Xu, W., Hu, H., Cao, X. P., Dong, Q., Tan, L., & Yu, J. T. (2020). The prevalence of dementia: A systematic review and meta-analysis. Journal of Alzheimer’s Disease, 73(3), 1157–1166. https://doi.org/10.3233/JAD-191092.

Το παρόν άρθρο αποτελεί επιστημονική απόδοση στα ελληνικά πρόσφατης διεθνούς βιβλιογραφίας και έχει ενημερωτικό χαρακτήρα. Δεν υποκαθιστά την νευροψυχολογική γνωμάτευση, την ιατρική διάγνωση ή την εξατομικευμένη θεραπευτική απόφαση. Το περιεχόμενο προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα και η αναπαραγωγή ή αναδημοσίευσή του επιτρέπεται μόνο με σαφή αναφορά στην πηγή και στη συγγραφέα.

About Author: